Wczasy nad morzem - wczasynadmorzem.info

na wczasy nad morzem - info!

O kaszubach

21 maj 2012r.

HUTY KASZUBSKIE Jest ich mnóstwo. Stara Huta, Nowa Huta, Bącka Huta, Borzestowska Huta i Łączyńska Huta, Huty Mojuszowska, Kamienicka, Sianowska i Pomieczyńska, Szemudzka Huta i Kieleńska, Warzeńska, Michalska, Zielona i dwie Czarne, Starkowa, Śledziowa, Grabowska, Chylowa, Satófrowa, Stara Sikorska i Nowa Sikorska, Huta Fingerowa, Klukowa, Sycowa i — ileś tam jeszcze • innych. Hutami na Kaszubach są spore wsie i małe wioseczki, sioła, wybudowania i leśniczówki. Skąd ich taka liczba? — rzecz nie wyjaśniona. Wiadomo tylko, że ongiś istniało tu wiele prymitywnych, chałupniczych hut szkła i żelaza wytapianego z rudy darniowej. IMIONA KASZUBSKIE Mówi się, że najpopularniejsze to Józef i Barbara. Zacznijmy więc od Józefa, który zwie się też Józefk, Józk, Józka, Józkola, Józul, Józulk, Józwa, Jófka, Jófk, Jazef, Jop, Jopk, Jopa, Jopka, Jocnat, Jocha, Jefk, Owa i Owk. Wystarczy? Do przezywania przyda się „Józk-klósk", a może być też przyśpiewka: Józku, Józku, gdze te bel? Za stodołą dzewczę miół. Czórne buksę, biółe rębe, Dzewczę, dzewczę, dój mie gębe! Dzień świętego Józefa u-chodzi za początek zymku, czyli wiosny. W tym dniu gbur kaszubski brał się do orki, choćby śnieg leżał na polach. Chodziło o odwalenie przynajmniej jednej skiby, aby zadośćuczynić staremu przysłowiu: „Na swiantego Józwa przez pole brózda". Barbara lub Barbórka, Bora i Bósza, święta czczona szczególnie przez rybaków, którzy do niej właśnie zanoszą prośby o dobry połów i pod jej opiekę uciekają się w czasie sztormu na morzu. „Barbara o rebókach pamię-tó". Ona też czuwa nad rycerzami śpiącymi w górze zwanej Garecznicą (patrz pod G) i powie im, kiedy trzeba będzie wstać. Ta czcigodna rola świętej Barbary nie przeszkadza w przygadywaniu mniej świętym: Barbara z kim spała? Z panem Wilkem pod ko-minkem, Z Antoszem pod koszem, Z Mateuszem pod kapeluszem... Ale Jan też nie ustępuje Józefowi. Bo to i Janeczk, i Janełk, i Jani, i Janis, i Ja-niszek, i Janita, i Jank, i Ja-noch, i Jon, i Jonck, Jach, Jonus, Jasz, Jaszk i Jaszink, Asz i Joszel, i nawet Neczk i Nulk. „Bożi Jan" zaś to człowiek godzien politowania. A żartujemy z Jana tak: „Janie, Janie, krowę są w sanie!" Albo: „Jan, Jan, Cipri-jan, żabe piecze, kosze piece, jaż mu z nosa kapka cecze". O kimś bardzo wysokim mówi się, że „Ten je tak dłudżi jak na swianty Jan dzeń" Pamiętać też należy, i że „na Jana zabierz sę do sana". Anna, czyli Ana, Anka, A-neczka, Anetka, Anusza, Hanka, Hanica, Nusza, Nulka ma niezwykłą moc. Kto się z nią ożeni, ten raz na zawsze jest Aneczk. Jeśli Aneczkowi Aneczka zemrze i ożeni się on po raz drugi, też pozostanie Aneczkiem, a jego rodzina to zawsze będą Aneczce. Ulubione na Kaszubach imiona znane są i gdzie indziej, z nielicznymi wyjątkami, jak na przykład oryginalna Waleska. Ale brzmią tu jak widać nieco inaczej. Pierwszeństwo mają te właśnie zdrobnienia, które w życiu codziennym wypierają zupełnie normalną, „urzędową" wersję imienia i towarzyszą Kaszubie do najpóźniejszej starości. Najciekawsze podajemy oto do wykorzystania: Apola, Polóna, Pola, Pole-sza (Apolonia); Cila, Cilka, Ceca (Cecylia); Disa (Władysława); Beta, Bietka, Jelża (Elżbieta); Jula, Julena, Ju-liszka (Julia); Kaszyca, Katin-ka, Katasza (Katarzyna); Marika, Malita, Mica, Mita (Maria); Gust (Augustyn); Aleks, Ksander (Aleksander); Aloś (Alojzy); Jądrosz (Andrzej); Tóna, Toś (Antoni); Bażul (Bazyli); Bernatk (Bernard); Każul, Każon (Kazimierz); Mack (Maciej); Poter (Piotr). . Onufry, a raczej Onufri, to unię stolema (patrz pod S). Niezmiernie popularny jest też, rzadki w innych regionach Polski, Sylwin. Działacze kaszubsko-po- t63 morscy, zatroskani tym, że najstarsze pomorskie imiona zanikły w użyciu i idą w niepamięć, namawiają nas na powrót do tych historycznych, dumnych imion przekazanych przez książęce rody Pomorza (patrz KSIĄŻĘTA). W imię więc pięknych, rdzennie słowiańskich tradycji podajemy tu niektóre propozycje dla noworodków. Płeć męska: Barnim — obchodzi imieniny 27 X; Dobiegniew — 20 I; Jaromir, Mściwoj (lub może Mściwuj, jak chcą niektórzy badacze) — 19X11; Racibor (Ratybor), Sambor, Subisław, Sulisław — 7 II; Świętopełk — 1 VI; Wartysław, Witosław—411. Może być jeszcze Swięto-bór, ale czy nie za bardzo będą mu dokuczać w szkole? Płeć piękna: > Damroka, Dirsla — 30 VIII; Sławina — 25 III; > Sulisława (Sułka) — 17 X; Witosława — 4 II. Do rozważenia. Znamy jednak fatalny i niewskazany wypadek, gdy na syna, dumnie ochrzczonego Mściwojem, woła się niezmiennie i wyłącznie — Jędruś.

ocena 4,8/5 (na podstawie 4 ocen)

Polecamy noclegi nad polskim morzem.
kaszuby, nad morzem, kultura, sztuka